ABD Kongresi Kararı Uluslararası Uzay İstasyonu Görev Süresini 2032 Yılına Kadar Uzatıyor

ABD Kongresi tarafından kabul edilen yeni yasa, insanlığın alçak Dünya yörüngesindeki sürekli varlığını korumayı hedefleyen önemli bir karar içeriyor. Washington’da kabul edilen düzenleme kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu’nun görev süresi iki yıl daha uzatıldı. Yeni düzenleme yalnızca istasyonun çalışma takvimini değiştirmiyor; aynı zamanda NASA’nın ticari uzay istasyonlarına geçiş planını hızlandırmasını ve gelecekte kurulması planlanan Ay üssü için somut bir yol haritası hazırlamasını öngörüyor.

ABD Kongresi tarafından kabul edilen 2026 NASA Yetkilendirme Yasası, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun görev süresini 2032 yılına kadar uzatıyor. Daha önce yürürlükte olan plan, istasyonun 2030 yılında emekliye ayrılmasını öngörüyordu. Yasa metninde yer alan düzenleme, insanlı uzay faaliyetlerinde oluşabilecek boşluğu önlemeyi hedefliyor. NASA yetkilileri, ticari uzay istasyonlarının devreye girmesine kadar ISS’nin aktif kalmasının araştırma faaliyetleri açısından kritik önem taşıdığını değerlendiriyor.

Uluslararası Uzay İstasyonu hâlihazırda mikro yerçekimi ortamında bilimsel deneyler yürütülen en büyük araştırma platformlarından biri olarak görev yapıyor. Bu nedenle görev süresinin uzatılması, biyoloji, malzeme bilimi, uzay tıbbı gibi alanlarda yürütülen çalışmaların kesintisiz şekilde devam etmesine katkı sağlayacak. Yasa kapsamında NASA, alçak Dünya yörüngesinde faaliyet gösterecek iki ticari uzay istasyonu için teklif sürecini hızlandıracak. ABD yönetimi, gelecekte ISS’nin görevini özel sektör tarafından geliştirilen platformların devralmasını planlıyor.

Uzay sektöründe bu alanda çalışmalar yürüten şirketler arasında Axiom Space ile Vast öne çıkıyor. Axiom Space kısa süre önce 350 milyon dolarlık yeni yatırım aldığını duyurdu. Vast şirketi ise Haven isimli uzay istasyonu konsepti için yaklaşık 500 milyon dolarlık finansman sağladı. Uzay endüstrisinde faaliyet gösteren Blue Origin ile Voyager Space de ticari istasyon projeleri üzerinde çalışmalar yürütüyor. ABD’li yasa yapıcılar, bu projelerin zamanında tamamlanmaması riskine karşı Uluslararası Uzay İstasyonu’nun birkaç yıl daha aktif kalmasını stratejik bir güvence olarak değerlendiriyor.

Uluslararası Uzay İstasyonu’nun temelini oluşturan ilk modül, 1998 yılında yörüngeye yerleştirildi. 2030’a yaklaşırken istasyonun bazı bölümleri otuz yılı aşkın bir görev süresini geride bırakmış olacak. Uzay ajansı yetkilileri, bu uzun çalışma dönemi boyunca istasyonun çeşitli kısımlarında yapısal çatlaklar ve donanım arızaları meydana geldiğini ifade ediyor. Uzmanlar ise tüm bu aşınma belirtilerine karşın istasyonun birkaç yıl daha güvenli biçimde görev yapabileceği görüşünde.

Avrupa Uzay Ajansı astronotu Andreas Mogensen, 2024 yılında yaptığı bir değerlendirmede, ISS’nin operasyonel ömrünün birkaç yıl daha uzatılmasının kimseyi şaşırtmayacağını söylemişti. NASA ise aynı yıl içinde, istasyonun görevini tamamlamasının ardından atmosfere kontrollü inişini gerçekleştirmek üzere SpaceX ile bir anlaşma imzaladı. Söz konusu anlaşma uyarınca SpaceX, devasa yapıyı yörüngeden güvenle indirecek özel bir uzay römorkörü tasarlıyor.

Yeni yasa istasyonun operasyon süresini ileri tarihe taşısa da kontrollü deorbit planı geçerliliğini koruyor. NASA yetkilileri, ticari uzay istasyonlarından en az birinin görevleri devralabilecek kapasiteye ulaşmasının ardından ISS operasyonlarının sona ermesini planlıyor. Kongre tarafından kabul edilen düzenleme yalnızca Dünya yörüngesi programlarını değil, Ay programını da kapsıyor. Yasa metni NASA’dan kalıcı bir Ay üssü için kapsamlı bir plan hazırlamasını talep ediyor.

ABD yönetimi, bu hedefi uzun vadeli bir uzay stratejisinin parçası olarak değerlendiriyor. Karar vericiler, Ay yüzeyinde sürdürülebilir insan varlığının kurulmasını uluslararası uzay rekabetinde kritik bir adım olarak görüyor.

NASA’nın Artemis programı kapsamında planlanan Lunar Gateway istasyonunun bu stratejide önemli rol oynaması bekleniyor. Uzay ajansı, Ay çevresinde kurulacak bu platform üzerinden yüzey görevlerini destekleyen yeni operasyon modelleri üzerinde çalışıyor.